Trump zet de toon in de wereldpolitiek

Vrijwel alles in de wereldpolitiek lijkt momenteel om president Trump te draaien. Met dreigementen, tarieven en politieke druk weet hij regelmatig landen en bedrijven in beweging te krijgen. Recent dreigde hij bijvoorbeeld de export van diesel vanuit de Verenigde Staten te beperken als onder andere Europa niet bereid zou zijn een groter deel van de strategische voorraden beschikbaar te stellen. Veel regeringen kiezen er nog steeds voor om aan Amerikaanse wensen tegemoet te komen, omdat de economische gevolgen van verzet groot kunnen zijn.

Tegelijkertijd groeit de weerstand tegen deze manier van politiek bedrijven. Steeds meer landen vragen zich af of de Verenigde Staten nog wel de betrouwbare bondgenoot zijn die zij decennialang zijn geweest. Op korte termijn levert de harde aanpak van Trump vaak resultaat op, maar op langere termijn dreigt Amerika zichzelf te isoleren en goodwill bij bondgenoten te verspelen.

Oplopende rente en een sterkere dollar

Voor beleggers zijn vooral de economische gevolgen van belang. Een sprekend voorbeeld is de sterke stijging van de lange rente in de Verenigde Staten. De Amerikaanse 30-jaarsrente is opgelopen tot niveaus die we in 20 jaar niet meer hebben gezien. Dat heeft grote gevolgen voor de Amerikaanse staatsfinanciën. Iedere procentpunt rentestijging betekent immers miljarden dollars extra rentelasten voor de overheid. Geld dat niet kan worden besteed aan infrastructuur, onderwijs of defensie.

Ook de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran heeft onzekerheid toegevoegd. Hogere energieprijzen werken doorgaans door in de inflatie en zetten centrale banken onder druk. Een bijkomend effect van de hogere rente is dat de Amerikaanse dollar aan kracht heeft gewonnen ten opzichte van de euro. Voor jou als Europese belegger met een groot deel van je vermogen in Amerikaanse aandelen is dat gunstig: niet alleen stijgen de aandelenkoersen, ook de sterkere dollar levert extra rendement op.

Sterke Amerikaanse bedrijven, een trager Europa

Ondanks alle politieke onrust draaien veel Amerikaanse bedrijven opvallend goed. Vooral ondernemingen in de technologiesector blijven sterke resultaten presenteren. Denk aan bedrijven die actief zijn op het gebied van kunstmatige intelligentie, cloudcomputing en halfgeleiders. Hoewel aandelenkoersen in de Verenigde Staten fors zijn gestegen, zijn de bedrijfswinsten vaak nog sterker toegenomen. Daardoor zijn de waarderingen minder extreem geworden dan menigeen denkt. Dat kan enige geruststelling bieden aan beleggers die vrezen dat de beurs te hard is opgelopen.

In Europa ziet het politieke landschap er heel anders uit. Hier is geen president die zelfstandig grote besluiten kan nemen. De besluitvorming verloopt meestal via overleg tussen lidstaten, parlementen en Europese instellingen. Dat zorgt voor stabiliteit, maar maakt Europa ook traag. Ondertussen worden bedrijven en beleggers geconfronteerd met uitgebreide regelgeving op het gebied van milieu, privacy, verslaglegging en arbeidsmarkt.

De keerzijde daarvan is dat Europa relatief weinig wereldspelers heeft voortgebracht op gebieden als technologie, kunstmatige intelligentie en digitale platforms. Waar Amerika namen kent als Microsoft, Nvidia en Amazon, moet Europa het vooral hebben van sterke industriële bedrijven, luxemerken en gespecialiseerde niche-ondernemingen.

Europa investeert in innovatie en onafhankelijkheid

Gelukkig groeit het besef dat Europa meer moet investeren in innovatie, digitalisering en ondernemerschap. Zowel nationale overheden als de Europese Unie maken extra middelen vrij voor technologische ontwikkeling, defensie en energie-onafhankelijkheid. Dat is ook hard nodig. De economische groei heeft de afgelopen jaren te lijden gehad onder de energiecrisis, de oorlogen in Europa en het Midden-Oosten en de afnemende wereldhandel.

Ondanks deze tegenwind is het Europa tot nu toe gelukt economische krimp te voorkomen. Investeringen in defensie, duurzame energie en infrastructuur hebben daarbij geholpen. Tegelijkertijd lopen de overheidsuitgaven in veel landen snel op. Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en ook Duitsland worstelen met oplopende begrotingstekorten. Beleggers kijken daardoor kritischer naar de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.

Minder vertrouwen, hogere rente

Wanneer het vertrouwen afneemt, stijgen de rentes die landen moeten betalen op hun staatsleningen. Dat zien we inmiddels in meerdere grote economieën gebeuren. Centrale banken worden hierdoor terughoudender met renteverlagingen. Voor consumenten betekent dit dat hypotheken, leningen en rood staan relatief duur blijven. Dat remt de bestedingen en kan uiteindelijk ook de economische groei afzwakken.

De vraag blijft in hoeverre Trump verantwoordelijk is voor deze ontwikkelingen. Feit is dat hij vanuit de machtigste politieke positie ter wereld een grote invloed uitoefent op handel, energieprijzen, internationale relaties en financiële markten. Zijn optreden beperkt zich bovendien niet tot traditionele bondgenoten of rivalen. Ook landen als Brazilië, Colombia, Venezuela en Argentinië krijgen regelmatig te maken met Amerikaanse druk of bemoeienis.

Conclusie

De komende maanden worden daarom van groot belang. Op 3 november zijn in de Verenigde Staten de tussentijdse verkiezingen (de ‘midterms’), waarbij Amerikanen een nieuw Congres kiezen. Daardoor kunnen de politieke machtsverhoudingen in Washington veranderen, waardoor Trump meer of juist minder ruimte krijgt om zijn beleid door te zetten. 

Of hij zich in zijn handelen veel zal aantrekken van politieke tegenwind, is een andere vraag. Eén ding staat vast: zolang Trump het wereldtoneel domineert, zullen beleggers, bedrijven en politici zijn bewegingen nauwlettend blijven volgen.

Samengevat

• President Trump oefent met dreigementen, tarieven en politieke druk veel invloed uit op landen, bedrijven en financiële markten.
• De Amerikaanse lange rente is opgelopen tot het hoogste niveau in 20 jaar, wat de rentelasten van de Amerikaanse overheid flink verhoogt.
• Hogere energieprijzen door de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran werken door in de inflatie en zetten centrale banken onder druk.
• De dollar is sterker geworden ten opzichte van de euro, wat gunstig is voor Europese beleggers met Amerikaanse aandelen.
• Europa is stabiel maar traag in zijn besluitvorming en heeft weinig grote technologiebedrijven voortgebracht.
• Europese overheden investeren meer in innovatie, defensie en energie-onafhankelijkheid, maar kampen ook met oplopende begrotingstekorten.
• Door die tekorten stijgt de rente op staatsleningen, waardoor lenen ook voor consumenten duur blijft.
• De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november kunnen bepalen hoeveel ruimte Trump houdt voor zijn beleid.
• Hoe dit op de beurzen uitpakt, is niet te voorspellen; daarom blijven we breed gespreid beleggen met een lange termijn voor ogen.

September: wat gebeurde er op de beurs?

Blijf op de hoogte van hoe de verschillende regio’s presteerden en hoe obligaties zich hebben ontwikkeld de afgelopen maand. Ontdek de inzichten in onze terugblik.