Onzekerheid groeit

Met de recente aanval van Israël en de Verenigde Staten op de Iraanse leiding is een nieuwe fase van onzekerheid aangebroken. Voor beleggers roept dit direct vragen op. Wat gaan olie- en gasprijzen doen? Hoe reageert de inflatie wereldwijd? Welke bedrijven worden geraakt? Wat betekent dit voor de dollar en de rente in Europa en de VS? En misschien wel de belangrijkste vraag: hoe groot is de kans op een verdere escalatie?

Het zijn vragen waarop op dit moment nauwelijks duidelijke antwoorden te geven zijn. De situatie verandert per dag en de geopolitieke risico’s zijn aanzienlijk.

Rustige markten, onrustige wereld

Opvallend genoeg reageren de financiële markten tot nu toe relatief kalm. Beleggers lijken erop te vertrouwen dat de gevolgen uiteindelijk beperkt blijven. Dat vertrouwen komt deels voort uit eerdere ervaringen. Bij eerdere conflicten, denk aan de Golfoorlog, de inval in Irak of de escalaties tussen Israël en Hamas, bleek dat de eerste schrikreactie vaak snel wegebt. Daarna hervatten markten hun normale ritme.

Ook nu zien we dat patroon. Slechts vijf dagen na de aanval op Iran lieten de markten op woensdag 4 maart alweer een duidelijke herstelbeweging zien. Dat herstel werd versterkt door sterke kwartaalcijfers van grote internationale bedrijven. Bedrijven als Apple, Shell, Meta en Siemens rapporteerden resultaten die beter waren dan verwacht, wat beleggers vertrouwen gaf.

De eerlijkheid gebied echter te melden: veel is nog zeer onzeker. De angstbarometer, ook wel de VIX-index, is fors gestegen. De beweeglijkheid van koersen zal de komende weken waarschijnlijk verder toenemen. Vooral de duur van het conflict en de militaire slagkracht van Iran bepalen hoeveel schade dit conflict wereldwijd kan aanrichten.

Een wereld vol brandhaarden

De aanval op Iran staat niet op zichzelf. De wereld kent op dit moment meerdere geopolitieke brandhaarden die elkaar versterken.

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels vier jaar en kent nog geen zicht op een oplossing. Rusland voert de druk op, terwijl Oekraïne steeds vaker doelen diep in Rusland raakt. Aanvallen op olie-installaties bij Sint-Petersburg en op militaire vliegvelden in Siberië laten zien dat Oekraïne zijn actieradius vergroot. Deze aanvallen verstoren de Russische logistiek en zorgen voor nieuwe spanningen op de energiemarkt.

Europa blijft miljarden investeren in militaire steun en in de versterking van de NAVO-grenzen. De oorlog heeft de energiemarkt blijvend veranderd. Gasprijzen zijn structureel hoger dan vóór 2022 en Europa is versneld overgestapt op LNG uit de VS en Qatar. Deze verschuiving maakt de Europese economie kwetsbaarder voor geopolitieke schokken elders in de wereld.

Het Verre Oosten als risicogebied

Tegelijkertijd neemt de spanning in het Verre Oosten toe. China voert de druk op Taiwan verder op. De Chinese marine is bijna dagelijks actief rond het eiland en vliegtuigen schenden regelmatig de Taiwanese luchtverdedigingszone. De VS, Japan en Australië reageren met gezamenlijke militaire oefeningen. De regio is daarmee een van de gevaarlijkste plekken ter wereld geworden.

Ook Noord-Korea blijft provoceren. Het land test raketten die theoretisch Japan of zelfs Guam (Amerikaans eiland in de Stille Oceaan) kunnen bereiken. Deze tests vinden vaak plaats op momenten dat de internationale spanningen al hoog zijn, wat het risico op misrekeningen vergroot.

Economische gevolgen: schokken én veerkracht

Hoe langer de oorlog in Iran duurt, hoe groter de economische gevolgen. De eerste effecten zijn al zichtbaar:

• Energieprijzen stijgen. Olie schoot direct na de aanval met 8% omhoog. Gasprijzen in Europa stegen op dat moment met 12%.
• Inflatie krijgt een nieuwe impuls. Hogere energieprijzen werken door in transport, voedsel, productie en dienstverlening.
• Rentes kunnen opnieuw stijgen. Centrale banken zullen terughoudender worden met renteverlagingen als inflatie opnieuw oploopt.
• Economische groei komt onder druk. Vooral energie-afhankelijke landen zoals Duitsland, Italië en Japan voelen de pijn.

Toch is er ook een andere kant. De defensie-industrie draait op volle toeren. Bedrijven als Lockheed Martin, Rheinmetall en BAE Systems zien hun orderboeken snel groeien. Ook toeleveranciers in technologie, staal en elektronica profiteren. Deze extra economische activiteit verzacht de negatieve effecten van hogere energieprijzen.

Daarnaast blijkt telkens weer dat bedrijven en landen vindingrijk zijn. Aanvoerketens worden omgeleid, voorraden worden opgebouwd en consumenten passen hun gedrag aan. Tijdens de energiecrisis van 2022 zagen we bijvoorbeeld dat Europese huishoudens hun gasverbruik met meer dan 15% wisten te verlagen. Zulke aanpassingen werken als schokbrekers voor de economie.

Vooruitkijken in een onzekere wereld

De wereld bevindt zich in een turbulente fase. De combinatie van conflicten in Iran, Oekraïne en het Verre Oosten maakt de geopolitieke situatie complexer dan in jaren het geval was. Toch laten de markten zien dat ze niet snel in paniek raken. Bedrijven blijven winstgevend, consumenten blijven uitgeven en overheden blijven investeren.

Voor beleggers betekent dit dat het belangrijk is om de stoelriemen vast te doen, maar niet uit het vliegtuig te stappen. Onzekerheid hoort bij beleggen. De geschiedenis laat zien dat markten zich vaak sneller herstellen dan verwacht, juist op momenten dat de wereld het meest onrustig lijkt.

Samengevat

• De aanval op Iran roept vragen op over olie en gas, inflatie, de dollar, renteverwachtingen en de kans op verdere escalatie.
• Energieprijzen schoten kort na de aanval omhoog. Olie steeg met 8% en Europese gasprijzen met 12%.
• Ondanks de onrust reageren financiële markten verrassend rustig, een patroon dat we eerder zagen bij conflicten zoals de Golfoorlog en Israël Hamas.
• De VIX steeg stevig. De angstbarometer geeft aan dat beleggers meer beweeglijkheid verwachten in de komende weken.
• De defensie industrie draait op volle toeren. Bedrijven als Lockheed Martin en BAE Systems profiteren van hoge defensiebudgetten.
• In het Verre Oosten lopen de spanningen op door China Taiwan en rakettesten van Noord Korea die zelfs Guam (Amerikaans eiland met militaire bases) kunnen bereiken.
• De geschiedenis laat zien dat brede markten meestal sneller herstellen dan verwacht, zelfs in tijden van extreme geopolitieke stress. 

Februari: wat gebeurde er op de beurs?

Blijf op de hoogte van hoe de verschillende regio’s presteerden en hoe obligaties zich hebben ontwikkeld de afgelopen maand. Ontdek de inzichten in onze terugblik.