Vermogensbelasting of spaartax

In Nederland moet je belasting betalen over je beleggingen (en spaargeld), ook wel de vermogensbelasting of spaartax genoemd. De Belastingdienst gaat er namelijk vanuit dat je vermogen geld oplevert, door bijvoorbeeld rente op je spaarrekening of rendement over je beleggingen. 

Beleggingen worden als particulier opgenomen in box 3 van de inkomstenbelasting. Deze vorm van belasting wordt ook wel vermogensrendementsheffing genoemd. 

Heffingsvrij vermogen

Een deel van je vermogen is vrijgesteld van belasting: het heffingsvrij vermogen. Dit betekent dat je pas belasting hoeft te betalen als jouw totale vermogen boven dit bedrag uitkomt. Als je fiscale partners bent, is dit het dubbele van een alleenstaande. 

Boven de vrijstelling betaal je belasting. De Belastingdienst rekent hierbij met fictieve rendementen waarover je 36% belasting betaalt. Ze kijken hierbij naar de verdeling van je vermogen in beleggingen, spaargeld en andere bezittingen. In deze blog gaan we alleen in op beleggingen en spaargeld. Zie de tabel hieronder voor de bedragen en percentages per jaar:

➜ Het oorspronkelijke plan was om het heffingsvrij vermogen in 2026 te verlagen naar € 51.396 en het fictieve rendement op beleggingen te verhogen naar 7,78%. Deze maatregelen zijn echter teruggedraaid. 

Hoe werkt het nu?

Tot het nieuwe belastingstelsel in 2028 ingaat word je belast middels een fictief rendement, behalve als je kunt aantonen dat je (bruto) werkelijk gerealiseerde rendement lager was dan het fictief rendement. In dat geval word je belast over het rendement dat je daadwerkelijk hebt gemaakt. Kortgezegd:

• Was je (bruto) werkelijk rendement lager dan het fictief rendement? Dan wordt je (bruto) werkelijk rendement gehanteerd.
• Was je (bruto) werkelijk rendement hoger dan het fictief rendement? Dan wordt het fictief rendement gehanteerd.
• Maakte je verlies? Dan wordt het rendement op € 0 gezet en betaal je géén belasting.

Je betaalt dus nooit méér belasting dan over het fictief rendement. Beleggers kunnen de komende jaren dus profiteren van de meest voordelige uitkomst. In dat opzicht word je, tot het nieuwe stelsel ingaat, dus “gematst”.

Voorbeeld 1: Enkel beleggingen

Stel, je hebt op 1 januari 2025 € 100.000 aan beleggingen, zonder spaargeld. Dan ziet de berekening er zo uit:

• Heffingsvrij vermogen: € 57.684
• Belastbaar vermogen: € 42.316
• Fictief rendement: 5,88% over € 42.316 = € 2.490
• 36% van € 2.490 = € 896
• Te betalen belasting: € 896

Voorbeeld 2: Beleggingen en spaargeld

Stel, je hebt op 1 januari 2025 € 50.000 aan beleggingen en € 50.000 aan spaargeld. Bij een zogenaamd gemengd rendement, wordt de berekening iets ingewikkelder: 

• Heffingsvrij vermogen: € 57.684
• Belastbaar vermogen: € 42.316
• Fictief rendement: 5,88% over € 50.000 beleggingen: € 2.940
• Fictief rendement: 1,44% over € 50.000 spaargeld: € 720
• Totaal aan fictief rendement: € 3.660

Omdat de Belastingdienst niet weet welk deel van je vrijstelling op welk deel van je vermogen moet worden toegepast, belasten ze pro rata. Je betaalt daarmee alleen belasting over het deel dat hoort bij je belastbaar vermogen. Hieronder leggen we uit hoe deze berekening werkt: 

• Pro rata percentage: € 42.316 / € 100.000 = 42,32%
• Belastbaar fictief rendement: € 3.660 × 42,32% = € 1.550
• 36% belasting over € 1.550 = € 558
• Te betalen belasting: € 558

Was je rendement in 2025 lager dan 5,88%? Dan kun je in je aangifte ook je (bruto) werkelijk rendement invullen. De Belastingdienst vergelijkt automatisch het (bruto) werkelijk rendement met het fictief rendement. De laagste van die twee wordt gebruikt. Belangrijk te weten is wel: bij belastingheffing over het werkelijk rendement wordt géén rekening gehouden met heffingsvrij vermogen en kosten.

➜ Wat moet je precies invullen in je aangifte als je beleggingen had in 2025? En waar vind je die cijfers als Bloei klant? We helpen je er graag doorheen. Lees verder in: Beleggen in box 3: wat moet je invullen?

Samengevat

• Tot 2028 geldt: als je kunt aantonen dat je (bruto) werkelijk rendement lager was dan het fictief rendement, word je belast over het rendement dat je daadwerkelijk hebt gemaakt.
• Je betaalt tot 2028 nooit méér dan op basis van het fictief rendement. In dat opzicht word je, tot het nieuwe stelsel ingaat, dus “gematst”.
• Vanaf 2028 gaat het nieuwe belastingstelsel in en ga je standaard belasting betalen over wat je écht hebt verdiend. De regels zijn wel anders.
• De Belastingdienst kijkt naar je vermogen op 1 januari om te bepalen hoeveel belasting je moet betalen over dat jaar.

Voor de exacte berekeningen, verwijzen wij je graag naar de website van de Belastingdienst. Kom je er zelf niet uit? Raadpleeg dan een belastingadviseur.

Nieuw belastingstelsel vanaf 2028: is er een risico?

Volgens de huidige planning van het (inmiddels demissionaire) kabinet, gaat vanaf 2028 een nieuw belastingstelsel in voor vermogen in box 3. Vanaf dat moment betaal je belasting over het (bruto) werkelijk rendement in plaats van een fictief rendement. Een stap vooruit, maar er is één punt dat vragen oproept. 

In het nieuwe stelsel mag je verliezen wel vooruit verrekenen met toekomstige winst, maar verliezen uit de jaren vóór 2028 mag je niet meenemen. Wat betekent dat voor jou als belegger?